Rss Feed

Điểm đặc biệt của giáo dục Montessori cho trẻ thơ

Đăng lúc: . Đã xem 861 - Người đăng bài viết: Phạm Hồng Gấm
Chuyên mục : Montessori
Phương pháp giáo dục Montessori có điểm đặc biệt gì so với phương pháp truyền thống? Cùng tìm hiểu ở bài viết dưới đây nhé
Điểm đặc biệt của giáo dục Montessori cho trẻ thơ

Điểm đặc biệt của giáo dục Montessori cho trẻ thơ

Điểm đặc biệt của giáo dục Montessori chủ yếu thể hiện trên 5 phương diện sau: 

1. Giáo dục toàn diện

Giáo dục Montessori là phương pháp giáo dục tỉ mỉ tới chân tơ kẽ tóc, không bỏ qua bất cứ khía cạnh nào của cuộc sống và từ đầu đến cuối đều vô cùng chặt chẽ; đồng thời cũng rất toàn diện. Mục đích của giáo dục Montessori là hỗ trợ trẻ trưởng thành, không phải là để truyền đạt tri thức một chiều cũng không phải vì sự đi trước một bước của học thuật, càng không phải vì cạnh tranh mà là vì yêu cầu được sống và phát triển tự nhiên của trẻ, vì thế chúng ta cần chú ý đến sự phát triển trên mọi phương diện của trẻ. Giáo viên không nên so sánh học sinh này với học sinh kia, mà nên so sánh ở bản thân học sinh đó. Hãy để trẻ được học tập một cách đầy hứng thú và say mê ngay cả khi có cạnh tranh, do thiết kế giáo cụ từng bước được cải tiến thúc đẩy chất lượng giáo dục từng bước nâng lên nên giáo dục Montessori không phải có thể thấy được hiệu quả tức thời, mà là được nâng cao dần dần. Việc khiến một đứa trẻ học thuộc mấy bài thơ trong vài ngày hoặc biết cả nghìn chữ trong mấy tháng đều là chuyện có thể được. Tuy nhiên, cần bồi dưỡng cho trẻ những thói quen tốt như: tự giác làm việc của mình, làm việc có trình tự, chuyên chú hoàn thành công việc được giao. Bên cạnh đó, nâng cao kỹ năng thực hành, khả năng suy nghĩ độc lập, khả năng giải quyết vấn đề, khả năng giao tiếp và một số phẩm chất tốt như: đam mê học tập, yêu cuộc sống, nhân hậu và sẵn sàng giúp đỡ người khác, có ý thức giữ gìn bảo vệ môi trường sống, yêu chuộng hòa bình... Tuy nhiên những phẩm chất ấy không thể hình thành ở trẻ trong một sớm một chiều. Những thói quen, khả năng và phẩm chất tốt này đều là các nhân tố hợp thành tính cách sẽ theo trẻ suốt cuộc đời, đồng thời nó quyết định đến tương lai của trẻ. Do đó, khi giáo dục trẻ ở nhà cha mẹ cần chú ý ngoài việc truyền thụ tri thức cho trẻ, thì cần dạy trẻ học tập và rèn luyện những thói quen, khả năng và phẩm chất cá nhân tốt. 

2. Chuẩn bị một môi trường học tốt

Khi đến lớp học Montessori, bạn sẽ thấy lớp học được thiết kế rất công phu, môi trường học và trang thiết bị được chuẩn bị rất tốt. Môi trường học được chuẩn bị tốt có nghĩa là, trước khi trẻ đến lớp, mọi thứ trong lớp đã được chuẩn bị và sắp xếp, không gian lớp học được bố trí phù hợp, thỏa mãn yêu cầu “tâm trí tiếp nhận” và “thời kỳ nhạy cảm” của trẻ từ 0 - 6 tuổi, kích thích sự phát triển toàn diện 
cả về trí lực, thể lực, tình cảm và các kỹ năng xã hội khác, đồng thời cũng có thể bảo đảm sức khỏe và sự an toàn cho trẻ. Môi trường lớp học Montessori được bố trí có trật tự. Lớp học dùng giá sách tạm phân thành nhiều khu vực khác nhau một cách tự nhiên, trong đó có: khu sinh hoạt hàng ngày, khu giác quan, khu toán học, khu khoa học, khu địa lý, khu ngôn ngữ, khu nghệ thuật... Các giáo cụ được sắp xếp trên giá sách gọn gàng và ngăn nắp. Mỗi giáo cụ đều có vị trí và công dụng riêng, chúng được sắp xếp theo trình tự tăng dần, từ trái sang phải, từ trên xuống dưới, trật tự này cũng gián tiếp chuẩn bị cho việc đọc sách của trẻ. Không giống trường học truyền thống, trên tường của lớp học Montessori không dán các tờ quảng cáo, bản đồ, tranh ảnh, áp phích … mà treo các bức họa của các họa sĩ nổi tiếng thế giới như Claude Monet, VanGogh, giúp cho trẻ em cảm nhận môi trường tuyệt vời này được tạo ra dành cho các em. 
 
Khi tiếp nhận các sự vật xung quanh, trẻ em sẽ cho rằng các sự vật đó đều là thật. Đối với trẻ nhỏ mà nói, rất khó có thể phân biệt cái nào là thật, cái nào là hư cấu.
Ví dụ: Trẻ em 3 tuổi cho rằng, con chuột đồ chơi giống như các con vật nhỏ trong giới tự nhiên đều là thật, mãi đến khi chúng có sự trải nghiệm nhất định hoặc đến một độ tuổi nhất định thì chúng mới có thể hiểu về khái niệm trừu tượng. Do đó, thực vật và động vật nhỏ trong lớp học Montessori đều là thật. Trẻ em cũng được học cách chăm sóc chúng, tưới nước hoặc cho chúng ăn. Đương nhiên, việc phát triển trí tưởng tượng của trẻ em cũng vô cùng quan trọng, nhưng cần phải lấy cuộc sống thật làm bối cảnh. Chẳng hạn như chơi trò bưu điện: đặt một hòm thư tại một góc lớp học Montessori để cho trẻ em bỏ thư gửi cho thầy cô hoặc bạn bè vào trong đó, người chuyển thư sẽ mở hòm thư ra để lấy thư và chuyển đến hòm thư của người nhận. Một ví dụ khác: vào dịp Tết Trung thu chẳng hạn, người lớn thường để một ít đồ chơi dân gian trong quần áo giúp trẻ cảm nhận nét văn hóa truyền thống của dân tộc. 

3. Trẻ em trong lớp học Montessori

Trẻ em trong lớp học Montessori có thể dựa vào nhu cầu của bản thân, hoặc đề nghị của bạn bè, hoặc giáo viên để có thể tự do lựa chọn các hoạt động vui chơi của mình, tự do chọn thời gian chơi và đối tượng cùng chơi. Có đứa trẻ chăm chú chơi một mình, lại có hai đứa trẻ chơi cùng nhau, thích chơi với bạn bè hoặc với một nhóm nhỏ, còn trẻ em dưới 3 tuổi lại thích chơi một mình. Bọn trẻ tự do chạy nhảy, nhưng rất có trật tự, nhiều mà không rối, chúng tích cực tham gia học tập, tiến hành các loại hoạt động phù hợp với sự phát triển của chúng. Đây là những hoạt động cụ thể, rất có văn hóa, có mục đích và khá sống động. Trẻ chơi đi chơi lại một trò, điều đó giúp chúng có thêm nhận thức, nắm chắc kỹ năng, đến khi chúng thỏa mãn mới thôi. Sau khi chơi xong một trò chơi, trẻ thu dọn đồ chơi đặt về vị trí ban đầu, sau đó tiếp tục chọn một trò chơi khác. 
phương pháp montessori
Điêm đặc biệt của giáo dục Montessori cho trẻ thơ
Lớp học Montessori gồm nhiều trẻ em ở nhiều độ tuổi khác nhau cùng học chung một lớp, ví dụ trẻ sơ sinh đến 1 tuổi rưỡi, trẻ từ 1 tuổi rưỡi đến 3 tuổi, trẻ từ 3 tuổi đến 6 tuổi. Việc xếp trẻ ở các độ tuổi khác nhau cùng học đó sẽ có lợi cho sự phát triển khả năng giao tiếp xã hội của trẻ, trẻ lớn tuổi giúp đỡ trẻ nhỏ tuổi, trẻ nhỏ tuổi học tập trẻ lớn tuổi, môi trường như vậy càng tự nhiên, càng có không khí gia đình. Đặc biệt ở các gia đình Việt Nam hiện nay thường chỉ có từ 1 - 2 con, trong gia đình có rất ít anh chị em, môi trường này giúp cho trẻ có cơ hội học tập và giao lưu với những đứa trẻ không cùng độ tuổi và làm quen với những đứa trẻ có tính cách khác nhau, từ đó chúng có thể học hỏi cái hay, cái tốt của nhau, cùng giúp đỡ nhau, điều này rất có lợi cho việc bồi dưỡng lòng nhân ái của trẻ. Một đứa trẻ 3 tuổi khi mới đến lớp học Montessori là học sinh nhỏ tuổi nhất, nó được các anh các chị lớn tuổi hơn quan tâm chăm sóc; sang năm thứ hai, nó đã biết quan tâm chăm sóc đứa trẻ nhỏ tuổi hơn, nó không bắt nạt và coi thường đứa trẻ nhỏ tuổi hơn, bởi nó đã từng được đứa trẻ lớn tuổi hơn quan tâm chăm sóc, cứ như vậy tinh thần tương thân tương ái của trẻ sẽ được bồi dưỡng thêm.
Ví dụ: khi nhìn thấy đứa trẻ nhỏ tuổi hơn khóc đòi mẹ, đứa trẻ lớn hơn sẽ đến lau nước mắt và dỗ đứa bé kia rằng: “Em ơi, em đừng khóc, lúc tan học mẹ sẽ đến đón em mà”. Hoặc khi nhìn thấy đứa trẻ nhỏ tuổi hơn không cẩn thận để rơi bim bim xuống đất, nó sẽ tiến đến nhặt lên giúp đứa trẻ kia. Trong khi đứa trẻ khác giúp đỡ đứa trẻ nhỏ tuổi thì ở bên cạnh còn có đứa trẻ lớn tuổi hơn một chút cũng bắt chước học theo nó. 
 
Sang năm thứ ba, nó là đứa trẻ nhiều tuổi nhất, trở thành trợ lý nhỏ của thầy cô, là tấm gương để các em noi theo. Từ đó, có thể nuôi dưỡng sự tự tin và khả năng lãnh đạo của trẻ. Quá trình phát triển những tình cảm này không thể học được trong lớp học đồng tuổi. Xếp lớp lệch tuổi càng tiện cho việc bồi dưỡng trí tuệ cho trẻ. Chẳng hạn như: một đứa trẻ 4 tuổi rất giỏi toán, trẻ có thể giải được bài tập toán của trẻ 5 tuổi, thì giáo viên không nên kìm hãm trẻ, hãy để trẻ theo học chương trình toán của trẻ 5 tuổi như bình thường. Hoặc là sẽ rất thuận lợi với một đứa trẻ 5 tuổi cùng chơi với một trẻ ba tuổi. Trong quá trình chơi trò chơi trẻ 5 tuổi đã dạy cho trẻ 3 tuổi những kiến thức mà chúng đã từng được học, đồng thời trong quá trình hướng dẫn đó trẻ 5 tuổi cũng tăng thêm sự hiểu biết của nó đối với trò chơi và kiến thức đó. 

4. Vai trò của giáo viên 

phương pháp montessori
 Giáo viên là một mắt xích quan trọng trong môi trường lớp học của trẻ
Giáo viên của lớp học Montessori là người tạo ra môi trường Montessori đồng thời giữ vai trò kết nối bọn trẻ với môi trường. Nếu không có giáo viên Montessori giỏi thì môi trường học dù được chuẩn bị tốt đến đâu cũng không mang lại hiệu quả. Giáo viên là người mang lại sinh khí cho môi trường học, vì vậy, giáo viên là một mắt xích quan trọng trong môi trường lớp học của trẻ. Ngoài ra, giáo viên Montessori còn là người luôn quan sát và hỗ trợ, giúp đỡ mỗi khi trẻ gặp khó khăn. Vì Montessori là Tiến sĩ y khoa, cho nên bà vô cùng coi trọng vai trò của quan sát và ghi chép. Một giáo viên Montessori có kinh nghiệm sẽ không nói với bạn, con bạn hãy bắt đầu học từ đây trước khi nhìn thấy trẻ mà sẽ là sau khi quan sát trẻ, thông qua quan sát, lý giải, thông qua hoạt động cùng trẻ mà đánh giá trẻ trên mọi phương diện, từ đó căn cứ vào sự khác biệt về trình độ, thế mạnh, tốc độ... của trẻ để thiết kế chương trình học phù hợp nhất cho trẻ. Các giáo viên Montessori luôn nhã nhặn và kiên nhẫn, không chỉ tay ra lệnh, không phê bình chỉ trích; họ không coi bản thân là trung tâm của lớp học, họ không đứng trước mặt trẻ để giúp trẻ làm những việc không cần thiết, mà họ ở phía sau trẻ, từng bước từ phát hiện, khám phá, thảo luận, đến tìm cách giải quyết các vấn đề, qua đó giúp trẻ tiến bộ. Giáo viên Montessori sẽ giúp những đứa trẻ thực sự cần giúp đỡ, còn những đứa trẻ đang chú tâm 
vào công việc thì giáo viên để chúng tự do làm việc theo ý mình. Thông qua quan sát từng đứa trẻ, các giáo viên sẽ đưa ra những phương pháp học tập và tiến độ khác nhau, thích hợp cho từng trẻ. 

5. Giáo cụ

giáo cụ phục vụ cho phương pháp montessori

Giáo cụ của phương pháp giáo dục montessori được thiết kế đẹp, khoa học, khả dụng
Giáo cụ Montessori do Tiến sĩ Montessori thiết kế dựa trên nhu cầu và sự phát triển tự nhiên của trẻ, cũng có một số giáo cụ do giáo viên thiết kế dựa trên nhu cầu dạy học. Khi chuẩn bị giáo cụ, Tiến sĩ Montessori quan sát phản ứng của trẻ, bà ghi chép lại những giáo cụ mà trẻ thường dùng, có những giáo cụ cho dù bà cho là có thể áp dụng và mang lại hiệu quả cao nhưng trẻ không thích thì bà sẽ bỏ đi. Điều đó chứng tỏ, bà luôn lắng nghe nhu cầu của trẻ. 
Giáo cụ được thiết kế đẹp, khoa học, khả dụng; mỗi một giáo cụ đều nhấn vào một chủ điểm, chẳng hạn như: cái tháp màu trắng tượng trưng cho khái niệm to nhỏ, chiếc gậy màu đỏ tượng trưng cho khái niệm dài ngắn… Những đứa trẻ thông qua việc dùng tay và cảm nhận bằng các loại giác quan với các giáo cụ này có thể học và hiểu được các khái niệm trừu tượng, từ trong lộn xộn nhận ra quy luật, tăng cường khả năng phối hợp nhịp nhàng giữa tay và mắt, luyện cảm quan trật tự, khả năng độc lập, khả năng chú ý và quan sát của trẻ. Bản thân những giáo cụ đều có công dụng tự giáo dục và tự điều chỉnh sai lầm, do đó trong quá trẻ trình độc lập khám phá những giáo cụ đó theo nhu cầu đã vô tình dần nắm bắt được các kiến thức và kỹ năng trên mọi phương diện như: sinh hoạt hàng ngày, cảm quan, toán học, ngôn ngữ, thiên nhiên, địa lý, mỹ thuật và âm nhạc… 
 
Các giáo cụ được sắp xếp từ đơn giản đến phức tạp, từ cụ thể đến trừu tượng. Các giáo cụ đặt ở phía bên trái của ngăn giá sách cao nhất là đơn giản nhất, còn các giáo cụ đặt ở phía bên phải của ngăn giá sách thấp nhất là khó nhất. Trật tự này giúp cho trẻ biết bước tiếp theo phải làm gì, từ đó nhằm tạo thuận lợi về cả mức độ và tiến độ cho các hoạt động tiếp theo, giúp trẻ có thể học tập tiến bộ và trưởng thành một cách nhanh chóng. 
Xem thêm: 

Nguồn tin: Cuốn sách Phương pháp giáo dục Montessori
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Được đánh giá 5/5

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới