Rss Feed

Những phát hiện của Montessori về trẻ thơ

Đăng lúc: . Đã xem 1588 - Người đăng bài viết: Phạm Hồng Gấm
Chuyên mục : Montessori
Phát hiện của Montessori - Trí tuệ của đôi tay có giá trị vĩnh hằng
Những phát hiện của Montessori về trẻ thơ

Những phát hiện của Montessori về trẻ thơ

Theo montessori, tuổi ấu thơ là quãng thời gian quan trọng và quý giá của mỗi người. Sự phát triển và trải nghiệm của trẻ trong giai đoạn này ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống tương lai của trẻ. Vì trong giai đoạn này, nhiều bộ phận quan trọng của trẻ phát triển như: não bộ, vận động, ngôn ngữ, tính cách… Sự phát triển của trẻ được thể hiện từ việc chưa biết làm gì khi sinh ra đến biết ngẩng đầu, lật người, ngồi, bò, rồi biết đi, rất nhiều bước tiến quan trọng đó đều hoàn thành trong vòng từ 1 - 2 năm. Trẻ không trưởng thành một cách bị động mà chúng luôn chủ động phát triển và hoàn thiện bản thân. Thông qua sự quan sát tinh tế và nghiên cứu sâu rộng, Montessori phát hiện thấy rằng trẻ có tiềm năng học tập và đời sống tinh thần mạnh mẽ, thường không biểu hiện ra bên ngoài. Trẻ cần phải trải qua một quãng thời gian dài để hoàn thiện bản thân mình, giai đoạn trưởng thành quan trọng nhất của trẻ là 0 - 6 tuổi. 

1. Tâm trí tiếp nhận

Trẻ từ 0 - 6 tuổi có tâm trí tiếp nhận, quá trình học tập khác với người lớn. Chúng có thể tiếp nhận thông tin từ môi trường xung quanh rất nhanh. Chúng có suy nghĩ ngây thơ trong sáng, đôi mắt thì mở tròn to, chứng tỏ chúng rất yêu thích, quý mến con người và cả những sự việc, sự vật ở xung quanh. Chúng quan sát môi trường xung quanh và khám phá sự vật xung quanh một cách tự phát. Một tờ giấy màu, một mẩu gỗ nhỏ, một cái lá cây, một bông hoa, thậm chí là một con kiến biết bò đều sẽ khiến chúng thích thú. Đối với những thứ tay có thể tiếp xúc, chúng dùng tâm trí để tìm hiểu và khám phá những sự vật, sự việc ở xung quanh, từ đó bộ não có thể tiếp nhận một số đặc tính của sự vật như: màu sắc, hình dạng, kích cỡ, công dụng, cấu hình… rồi dần dần chúng nâng cao kết cấu tâm trí của bản thân. 
Tâm trí tiếp nhận của trẻ em dưới 6 tuổi bao gồm tiếp nhận vô thức của 3 năm đầu và tiếp nhận có ý thức của 3 năm sau. Tiếp nhận vô thức từ 0 - 3 tuổi giống như chụp ảnh, những hình ảnh tiếp nhận được khắc sâu trong não bộ, rất khó xóa bỏ. Nguyên nhân của bệnh nhân tâm thần nếu như xuất phát từ tuổi thơ thì khó chữa trị nhất, bởi vì sự tiếp nhận của trẻ em dưới 3 tuổi được tiến hành một cách vô thức. Trẻ em từ 3 - 6 tuổi vẫn có tâm trí tiếp nhận, nhưng trong trạng thái có ý thức, nhờ sự giúp đỡ của hai tay để tiếp nhận các sự vật bên ngoài làm phong phú sự trải nghiệm giúp trẻ trưởng thành hơn… Mỗi ngày là một điều mới lạ để trẻ phát hiện và có những trải nghiệm mới. 

Lời khuyên

Trong giai đoạn này, cái mà trẻ em cần không phải là sự giúp đỡ chỉ dạy của người lớn mà là một môi trường hoạt động tự do, hoàn toàn không có người lớn, đó chính là môi trường tốt nhất cho sự phát triển của chúng. Trong những trường hợp, đôi khi cha mẹ và giáo viên thường là những vật cản đối với sự phát triển của trẻ. Khi trẻ em thích nhặt một chiếc lá, người mẹ lập tức chạy lại bảo trẻ vứt đi vì sợ lá cây bẩn; vào ngày tuyết rơi trẻ đi chơi, người lớn gọi trẻ về nhà vì sợ chúng bị ốm; khi trẻ muốn tự ăn cơm, thì người lớn lại đút cho chúng ăn vì sợ rơi vãi; người lớn cho trẻ đi chơi công viên, nhưng không đặt trẻ trong xe đẩy mà lại bế để an toàn; trẻ em không cẩn thận làm rơi đồ đắt tiền, cha mẹ liền nổi giận với trẻ. Chúng ta thường nghe thấy cha mẹ than phiền rằng trẻ lúc 2 tuổi cả ngày chẳng nói gì cả, nhưng bạn đã bao giờ nghĩ xem trong một ngày bạn nói chuyện với trẻ bao nhiêu lần chưa, điều đó khiến cho tâm trí tiếp nhận của trẻ không được thỏa mãn, làm giảm sự ham học hỏi của chúng. Chính "sự yêu thương" thiếu hiểu biết sẽ "làm hỏng" con bạn. 

2. Thời kỳ nhạy cảm

Trẻ em từ 0 - 6 tuổi còn có thời kỳ nhạy cảm (Sentive periods). Do nhận được sự điều khiển của tiềm năng đặc biệt bên trong, nên chúng rất nhạy cảm với một đồ vật hoặc động tác nào đó, thông qua các hành động tự phát, trẻ có thể làm đi làm lại nhiều lần động tác đó cho đến khi thỏa mãn mới dừng lại. Khi trẻ đã đạt được mục đích thì cảm giác đó sẽ dần mất đi, và được thay thế bằng một sự nhạy cảm khác. Trong giới sinh vật cũng có trường hợp tương tự: Có một loài bướm đẻ trứng ở trên cây hoặc trong hốc của nhánh cây an toàn và tin tưởng, khi con ngài đạp vỡ vỏ chui ra ngoài, nó cần rất nhiều đồ ăn. Tuy nhiên, do miệng ngài quá nhỏ, lại mềm nên chỉ có thể ăn được phần mầm non phía đầu cành cây. Lúc này, nó rất nhạy cảm với ánh sáng, mà phía đầu cành cây lại là nơi sáng nhất. Thế là, nó được ánh sáng chỉ đường để bò đến phía ngọn của cây, ở đó nó có thể ăn no mầm non và lá non. Nhưng khi nó đã khá lớn và khá khỏe mạnh, có thể ăn đồ ăn thô ráp thì nó lại không sợ ánh sáng nữa, các phần trên cây với nó bây giờ đều như nhau, hàm dưới khỏe mạnh nên nó có thể ăn các lá thô ráp. Khi sự nhạy cảm này mất đi nó sẽ được thay thế bằng một sự nhạy cảm khác, nó biến thành con nhộng và không cần ăn uống gì cho đến khi nó hóa thành con bướm xinh đẹp. Trẻ em có sáu thời kỳ mẫn cảm: ngôn ngữ, động tác và vận động, trật tự, xã hội hóa, cảm giác giác quan; chi tiết hoặc những việc vụn vặt. Ở thời kỳ nhạy cảm, trẻ thường nghịch ngợm, liên tục dùng giác quan để trải nghiệm và nhận thức về thế giới xung quanh. Trẻ dưới 3 tuổi rất khó có thể hiểu được các khái niệm trừu tượng và chúng ta cũng rất khó dạy chúng cho trẻ như: màu sắc, kích thước dài ngắn, mùi vị, âm cao, âm thấp, hình dạng… Trẻ chỉ có thể dùng mắt nhìn, dùng tay sờ, dùng tai nghe, dùng mũi ngửi, cứ thế lặp đi lặp lại, so sánh, quan sát mới có thể hiểu được. Khi bạn nhìn thấy trẻ lặp đi lặp lại một động tác hoặc vô cùng chú ý đến một động tác thì xin bạn hãy nhớ những trải nghiệm này có vai trò rất quan trọng trong việc tăng cường khả năng kết nối của não bộ, có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của trẻ. Thời kỳ nhạy cảm vô cùng quan trọng với sự trưởng thành của trẻ, vì đây là giai đoạn trẻ có thể rèn luyện một khả năng đặc biệt nào đó một cách dễ dàng, thoải mái nhất. Nếu trong giai đoạn này trẻ không được "tự do hoạt động" thì sau này chúng rất khó hoặc vĩnh viễn mất đi cơ hội rèn luyện khả năng đặc biệt nào đó. Ví dụ như giai đoạn trẻ nhạy cảm với ngôn ngữ: Người lớn chúng ta để học được một ngoại ngữ thường rất vất vả, nào là phải đến trường học để giáo viên hướng dẫn, học phát âm, học ngữ pháp, luyện nghe, luyện nói, kết quả là phải mất 10 năm thậm chí là 20 năm chúng ta mới nói được giọng bản địa. Nhưng trẻ em trong thời kỳ nhạy cảm với ngôn ngữ thì chỉ cần sống trong một môi trường ngôn ngữ là chúng có thể tự phát học được tiếng mẹ đẻ, đến 6 tuổi là có thể nói được lưu loát tiếng mẹ đẻ. Không những thế, ngoài việc tiếp nhận ngôn ngữ, chúng còn tiếp nhận truyền thống văn hóa của địa phương. 
 
Đứng trước những đứa trẻ vừa quen vừa lạ, người lớn chúng ta cần phải thay đổi quan niệm, cần xóa bỏ phong tục và thói quen "ấn tượng ban đầu giữ vai trò chủ đạo" để tìm hiểu và hiểu trẻ, nhằm tạo cho trẻ một môi trường thích hợp, giúp trẻ trưởng thành thuận lợi. 

Lời khuyên

montessori

Theo Montessori, phụ huynh cần tạo môi trường thích hợp cho trẻ
Việc phụ huynh cần làm là tạo ra môi trường thích hợp, giúp trẻ có thời gian và cơ hội đầy đủ để trẻ rèn luyện, hoàn thiện các hoạt động mới bắt đầu. Ví dụ, trẻ sơ sinh vừa mới học bò, bố mẹ cần tạo một không gian thoáng đãng, an toàn, sạch sẽ cho bé, nếu vào mùa đông, sợ bé bị nhiễm lạnh có thể trải thảm dưới sàn nhà; đặt một số món đồ chơi nhiều màu sắc dưới sàn rồi dụ bé bò lại lấy. Sau nhiều lần tập bò, cơ thể bé sẽ trở nên khỏe hơn, cứng cáp hơn, chân tay linh hoạt hơn và khả năng vận động không ngừng được nâng lên. Rồi dần dần trẻ sẽ tự nhiên tiến đến giai đoạn tiếp theo. Các bậc cha mẹ không nên đốt cháy giai đoạn, trẻ còn đứng chưa vững thì chớ vội để bé tập đi, cũng đừng mang con mình ra so sánh với con người khác, bởi vì mỗi đứa trẻ đều có đồng hồ sinh học riêng. Bố mẹ càng không nên suốt ngày bế bé, phải cho bé có không gian tự do và an toàn, để bé tự do tìm hiểu, phát triển. Trong xã hội hiện nay, mọi thứ đều phát triển với nhịp độ rất nhanh, tuy nhiên người lớn chúng ta cũng cần phải bình tĩnh đi theo bước tiến của trẻ. Khi đã xác định được đứa trẻ đang ở trong tình trạng an toàn, hãy để trẻ thỏa thích quan sát, khám phá và cảm nhận. 

3. Quá trình bình thường hóa 

montessori
Montessori phát hiện trẻ em rất chăm chú và thích thú với công việc mà chúng thích
Khi trẻ em chủ động lựa chọn công việc mà chúng thích, đồng thời rất chăm chú vào công việc của mình thì chúng sẽ thấy vui vẻ và thích thú với công việc đó. Một đứa trẻ bình thường có biểu hiện vui vẻ hòa nhã, tràn ngập niềm vui sướng và nhiệt tình với việc học tập, không cần người lớn phải đôn đốc. Khi nguồn năng lượng của trí lực và tâm lý kết hợp với nhau đến độ hài hòa thì cảm giác trật tự sẽ tự hình thành ở trẻ. 
 
Tham khảo một số bài viết liên quan đến phương pháp giáo dục Montessori: 
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Được đánh giá 5/5

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới