Rss Feed

Tạo môi trường gia đình cho trẻ phát triển theo phương pháp Montessori

Đăng lúc: . Đã xem 767 - Người đăng bài viết: Phạm Hồng Gấm
Chuyên mục : Montessori
Trẻ em rất thích khám phá các đồ vật trong gia đình. Cùng tạo môi trường gia đình cho trẻ phát triển theo phương pháp Montessori nhé
Tạo môi trường gia đình cho trẻ phát triển theo phương pháp Montessori

Tạo môi trường gia đình cho trẻ phát triển theo phương pháp Montessori

Cha mẹ nào cũng yêu thương con của mình, ngày nay đa số gia đình chỉ có từ 1 - 2 con, ai cũng nâng niu cưng chiều con, tận tâm tận lực thỏa mãn mọi yêu cầu của con cái, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục. Thế nhưng, cha mẹ thường xem nhẹ việc sắp xếp không gian gia đình, các vật dụng, đồ dùng trong nhà đều do người lớn chuẩn bị. Trẻ muốn tự rửa tay nhưng không với tới vòi nước, muốn tự ăn cơm nhưng không leo lên được ghế ăn, muốn tự mình chải đầu nhưng không cầm được cái lược to… Tiến sĩ Montessori nhấn mạnh, người lớn là người hỗ trợ quá trình trưởng thành của trẻ, cũng là người bố trí môi trường trưởng thành cho trẻ. Trẻ em đương nhiên là thành viên quan trọng của gia đình, mà nơi trẻ ở nhiều nhất là nhà vậy nên khi bài trí nhà ở cha mẹ không được quên dành cho trẻ một không gian riêng, ngoài ra việc sắp xếp các đồ dùng, đồ trang trí và đồ chơi của trẻ đều phải đáp ứng nhu cầu phát triển tự nhiên của trẻ, từ đó giúp trẻ hình thành tính cách độc lập, phát triển cả về thể lực và trí lực một cách toàn diện. Trong không gian của trẻ, cha mẹ không nên quên mua những bàn ghế nhỏ, giá sách nhỏ… nhìn chúng đơn giản, chắc chắn, an toàn, phù hợp với chiều cao của trẻ. Chẳng hạn như: phải chọn loại ghế có chiều cao mà khi trẻ ngồi lên có thể đặt chân chạm xuống đất được; phải chọn loại giá sách có chiều cao mà trẻ có thể nhìn thấy các đồ vật ở ngăn cao trên cùng của giá sách. Điều kiện, hoàn cảnh của mỗi gia đình không giống nhau, nhưng chỉ cần tạo cho trẻ một môi trường gia đình với không gian sạch sẽ, ấm áp, an toàn, thoải mái, đủ ánh sáng thì sẽ giúp trẻ phát triển một cách toàn diện. 

1. Môi trường gia đình thích hợp thỏa mãn nhu cầu trong thời kỳ nhạy cảm của trẻ 

Do trẻ em từ 0 - 6 tuổi có thời kỳ nhạy cảm, trong đó có sự nhạy cảm về trật tự, đây là một thời kỳ quan trọng giúp trẻ nhận thức về trật tự, từ đó có thể phân biệt và ghi nhớ vị trí của đồ vật và mối quan hệ của những vị trí này với không gian xung quanh, làm chúng cảm thấy thích ứng với không gian này. Từ không gian xung quanh trẻ học được nguyên tắc thích ứng, đồng thời dựa vào không gian để miêu tả bản thân, do đó trẻ cần có một sự sắp xếp ngăn nắp, gọn gàng. Bạn thử nghĩ xem, khi vừa mới chào đời mọi thứ đối với trẻ đều mới lạ, trẻ bắt đầu phải nhận thức về thế giới xung quanh dần dần. Nếu không gian sống xung quanh trẻ thay đổi liên tục, không có trật tự, không có quy tắc thì chúng sẽ cảm thấy ngỡ ngàng, khó thích ứng, trí tuệ non nớt của trẻ sẽ khó có cách nào nhận biết môi trường bất định xung quanh. Ví dụ như trẻ vừa mới nhận thức được khi ban đêm đèn (trên bàn) sẽ phát sáng ra xung quanh. Phát hiện này mang đến cho trẻ niềm vui và hứng thú. 
bình nước đặt ngang tầm với của bé
Môi trường gia đình thích hợp thỏa mãn nhu cầu trong thời kỳ nhạy cảm của trẻ
 
Nếu ngày hôm sau chiếc đèn kia bị mang đi chỗ khác, trẻ đến bên bàn tìm đèn, nhưng không tìm thấy, dù chúng ta bật đèn ở chỗ khác, thì trẻ cũng rất khó thích ứng được. Giống như chúng ta chuyển nhà đến một chỗ ở mới, vừa biết được vị trí của cửa hàng tạp hóa thì mấy ngày sau cửa hàng lại chuyển đi chỗ khác. Chúng ta vừa mới quen một con đường, nhưng khi lái xe thì không thấy con đường kia đâu, chúng ta sẽ cảm thấy như bị lạc vào mê cung. Không có trật tự, chỉ có người lớn chúng ta đã khá quen với thế giới này mới có thể thích ứng được chứ trẻ con vừa bắt đầu nhận thức về thế giới sao thích ứng được? Cho nên môi trường phù hợp với sự phát triển tâm hồn của trẻ (đặc biệt là trẻ từ 0 - 3 tuổi) phải là an toàn, có trật tự, mọi vật đều phải có vị trí của nó, không được tùy tiện thay đổi, khiến trẻ nhắm mắt cũng có thể đi lại mà không gặp nguy hiểm gì, muốn lấy đồ vật gì có thể đưa tay là lấy được, hoàn cảnh như vậy mới khiến trẻ thấy an toàn và vui vẻ. 
 
Trích lời Montessori “Trẻ em trời sinh ra đã là người quan sát, đặc biệt hứng thú với nhất cử nhất động của người lớn, đồng thời, mong muốn bắt chước hành động đó. Xét từ đó, người lớn cần gánh vác một loại trách nhiệm. Họ có thể trở thành nguyên nhân gây ra hành động của trẻ, hoặc trở thành một quyển sách mở sẵn để trẻ học tập. Nếu người lớn có thể làm tốt nhiệm vụ của một người chỉ huy thì trước mặt trẻ cần tập trung chú ý thực hiện hành vi một cách yên lặng và từ từ để trẻ có thể nhìn rõ từng cử động một”. (Montessori,“Bí mật thời thơ ấu”) 

2. Môi trường gia đình thích hợp có thể thúc đẩy tâm trí tiếp nhận của trẻ phát triển 

góc học tập của bé
Môi trường gia đình thích hợp có thể thúc đẩy tâm trí tiếp nhận của trẻ
 
Tiến sĩ Montessori phát hiện ra rằng, trẻ em rất hiếu kỳ với môi trường xung quanh, cũng rất thích khám phá các đồ vật trong gia đình, đặc biệt là những thứ nhỏ nhỏ xinh xinh. Do đó cha mẹ cần chú ý sắp xếp những đồ quý, dễ vỡ hoặc đồ nguy hiểm ở những nơi trẻ không nhìn thấy. Những đồ mà trẻ với tới được là những đồ mà trẻ có thể lấy để dùng và khám phá. Nếu cha mẹ nói với trẻ là cái này không được nghịch vào, cái kia không được sờ vào thì sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển trí lực của trẻ, nhất là đối với trẻ khoảng hai tuổi do khả năng biểu đạt ngôn ngữ có hạn nên trẻ rất khó dùng ngôn ngữ để biểu đạt những điều mà trẻ không hài lòng, khi đó trẻ sẽ nổi cáu, tức giận và sinh ra mâu thuẫn với cha mẹ, điều này không có lợi cho quá trình phát triển tình cảm của trẻ. Ngược lại, nếu như trong nhà có không gian riêng cho trẻ, có một môi trường tự do, thoải mái, có sân chơi phù hợp với độ tuổi của trẻ, trẻ sẽ thích thú thể nghiệm những hoạt động trẻ khao khát, từ đó nâng cao khả năng phối hợp tay và mắt, đồng thời nhờ đó mà học cách chăm sóc bản thân và yêu quý môi trường sống xung quanh. Có môi trường dành riêng cho mình, trẻ sẽ không cần chờ cha mẹ nhắc nhở mới học bài, cũng không thành mọt sách chỉ biết học gạo mà kém giao tiếp và thiếu kỹ năng sống, ngược lại trẻ sẽ thành người hoạt bát, thích giúp đỡ người khác, thích phát hiện, thích khám phá không biết mệt. Trong quá trình học tập, cha mẹ chú ý rèn cho trẻ khả năng tập trung; mỗi đồ vật sau khi dùng xong phải đặt về chỗ cũ, mỗi lần chỉ làm một việc, kiên trì hoàn thành tốt công việc, sau đó dần bồi dưỡng cho trẻ tính trật tự. Từ đó, giúp trẻ có thể tự mặc quần áo và ăn cơm để rèn luyện cho trẻ tính cần cù, tự tin, khả năng làm việc và sinh tồn. Trẻ từ 0 - 6 tuổi bẩm sinh là thích học tập và hưởng thụ quá trình học tập, do đó với chúng quá trình học tập quan trọng hơn cả kết quả. Chẳng hạn như: mục đích của việc người lớn xây nhà là rất rõ ràng, đó là tạo ra một ngôi nhà, còn trẻ con dùng cát để xây nhà trên bãi biển, xây xong lại phá đi xây lại từ đầu, có ngĩa là với trẻ mục đích không phải là xây nhà, mà quá trình xây nhà mới là niềm vui của chúng, quá trình này cũng được coi là quá trình học tập của trẻ. 

3. Người lớn là một bộ phận trong môi trường của trẻ

bố mẹ chăm sóc trẻ
Trong gia đình, người mẹ giữ vị trí quan trọng, đồng thời cha và các thành viên khác trong nhà cũng đóng vai trò không hề nhỏ. Không ai có thể thay thế được cha. Trẻ cần cha; mẹ cũng cần cha yêu thương che chở; nếu có ông bà nội ngoại giúp đỡ nữa thì thật không gì bằng. Gia đình biết kính già yêu trẻ, đùm bọc chia sẻ cùng nhau là môi trường tuyệt vời để trẻ trưởng thành. Cho nên những bậc cha mẹ cần hiểu và nắm rõ quy luật phát triển về thể chất và tinh thần của con trẻ ở độ tuổi này, cha mẹ không nên có định kiến với ai, hãy căn cứ vào nhu cầu của trẻ mà chuẩn bị môi trường, hoạt động phù hợp với trẻ. Đồng thời, cần phải học cách quan sát trẻ, biết được trẻ đang gặp khó khăn ở điểm nào và cần sự giúp đỡ của cha mẹ ra sao, từ đó, trẻ dần khôn lớn, trưởng thành trong một môi trường tự do, thân thiện và vui vẻ. Tự do nói ở đây không phải là cha mẹ buông lỏng quản lý mà là trẻ được tự do làm việc phải làm. Nếu như trẻ gây ồn quá mức, cha mẹ cần nghiêm khắc và uốn nắn trẻ kịp thời. Trong điều kiện không ảnh hưởng đến sự tập trung của con trẻ, chúng ta có thể chụp cho trẻ một vài kiểu ảnh để làm kỉ niệm. Chúng ta cũng nên thường xuyên rót cho mình một cốc nước, ngồi trên ghế sofa bình thản thưởng thức thời thơ ấu vui vẻ của trẻ. 
 
 Trích lời Montessori " Nếu chúng ta có thể ước đoán một đứa trẻ lớn lên sẽ thành người thế nào thì chúng ta cũng có thể như vậy để tiên lượng về tương lai của một dòng tộc từ quan sát những đứa trẻ" . (Montessori,“Bí mật thời thơ ấu”)   
Bạn có thể tham khảo: 

Nguồn tin: Cuốn sách Phương pháp giáo dục Montessori
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Được đánh giá 5/5

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới